İÇİNDEN TRAMVAY GEÇEN İSTANBUL..

1960‘lı yıllardan hoş bir seda olarak hayal meyal anılarımızda kalan tramvay, birkaç yıldır yeniden, İstanbul’da yaşanların hizmetine girdi.

İlk geldiği yıllarda atlarla çekilen tramvayın önünde, bir elinde çıngıraklı bir adam koşarmış, halk bu gavur icadının altında kalmasın diye.

Trafikten kaldırılmasının en önemli nedeni, hızlarının şehir trafiğine uyum sağlayamaması olmuş gariban tramvayın. Elektriğe bağımlı olması ve o yılların İstanbul’unun elektriğinin daha da sık kesilmesi, tramvayın ipini çekmiş. Artık sadece İETT müzelerinde görebileceğimizi sandığımız tramvay, birdenbire karşımıza, hem de yepyeni bir form değişikliği ile çıktı. Japonya’daki hızlı trenleri andıran, bu genç nesil hızlı tramvayların vatmanları daha bir aydınlık yüzlü. Mikrofonik sesleriyle, yaklaşılan durakları bile bildiriyorlar; kalabalıktan salamuraya dönmüş yolculara. Günde yaklaşık 200 bin kişiyi taşıyan bu şık çağdaş toplu taşıyıcılar, sözüm ona, özel tramvay yolunda hızlı ulaşımı sağlayacaklardı. Ama olmadı.

Ne iş yaptıkları bilinmeyen, bir sürü resmi ve sivil plakalı otomobil; tramvay yolunda cirit atıyorlar. Hatta rayların üzerinde manevra yapanları, park edenleri bile mevcut.

Arası birkaç yüz metreyi bile bulmayan Gülhane Parkı ile Sirkeci arasında sabrınız olur da bekleyebilirseniz; yaklaşık bir saat keyifle bunalabilirsiniz(!). Ne idüğü meçhul otolar seyrelince hızlanılır artık sanıyorsunuz, ama hayır. Bu kez de, kendisini kutsal öküz sanan yayalar çıkıyor piyasaya. Onları eski yıllardaki gibi uyaran tramvay çıngırakçıları da olmadığından, gezeleyip duruyorlar rayların üzerinde.

Anlayacağınız şık ve taze tramvaylarımız, müzedeki atalarından pek de hızlı gidemiyorlar. İstanbul’un çıldırmış 1994 trafiğinde. Metronun açılacağı günü merakla bekliyorum. Acaba köstebek kılığına girerek, tıkayabilecekler mi yer altı trafiğini?

Singing in the Tramvay
Güzel şeyler de yaşanmıyor değil tramvay dünyasında. Örneğin, geçenlerde Sultanahmet durağından, ikisi kadın ikisi erkek, orta yaşlı dört Amerikalı tramvaya bindiler.
Mavi Cami’yi de görmenin heyecanıyla, Alanya’da hiç duymadığımız Amerikan aksanlarıyla, İngilizce söyleşiyorlardı.

Tüm tramvay ahalisi olarak bizler, bir cenaze cemaati gibi sessiz ve somurtkanken, bu ithal neşe çok tuhaf kaçtı Eminönü dolaylarında. Bizler asmışız suratımızı mis gibi bunalıyoruz, yolculuğun bu son iki etabında; Amerikalılarsa pür neşe, turistik moral durumlarıyla.
Birden, kadınlardan biri işi iyice ilerleterek, Amerikanca bir şarkıyı, yüksekçe bir sesle söylemeye başlamasın mı. İki adam da kendisine ıslıkla vokal yapıyorlar. Diğer kadınsa, gülümseyerek, bizim toplu bunalımımızı gözlemlemede.

“Bosna”, “yerel seçimler”, “n,olacak bu memleketin hali” psikolojisindeki yerli yolculara bu içten neşe, iki numara kadar büyük geldi haliyle.

New-York Metrosu’nun mesai saatlerinde, iki Türk çift ansızın “Köprü Altı Cam Cam” türküsünü söyleselerdi, Amerikalılar da şaşırırlardı; bu kel alaka neşeye.

Neyse, bizler hayretler içerisinde, öğle sularında, tramvayda Manhattan Transfer dinliyoruz. Bazılarımız hala sert nazarlarla; “Fener affeder, ben affetmem ..” gibisinden bakıyorlar ama , tramvayda, kısa sürede gülümseyen bir ifade hakim oldu.

Sirkeci’ye yaklaşırken portatif Amerikan orkestramız, neşelerini tüm tramvaya yaymıştı bile. Şarkıları bilse yolcular da katılacak neredeyse. İçlerinden top sakallı olanı, tramvayda yer olsa, köşede oturup şarkıları mırıldanmaya çalışan, kolej giysili genç kızı dansa bile kaldırabilirdi.

Son durak uyarısıyla, hep birlikte iki duraklık rüyamızdan uyandık. Hani vaktimiz olsa, takılacağız tüm kompartıman Amerikan orijinli neşe kaynağımızın peşine. Yoktu tabii. Dağıldık Sirkeci’nin Bombay kalabalığına.

Ben Kadıköy vapuruna seğirttim. Vapur bıraktığım gibiydi. Seyyar pazarlamacılar, sert bakışlı yolcular, sakat çocuğunu göstererek dilenenler.

Acaba, yarın yine tramvaya mı binsem?

Tunç Müstecaplıoğlu
27/02/1994